
Onderzoeksmethoden
Enquête of interview: kiezen op onderzoeksvraag, tijd en schaal
Deze gids helpt je kiezen tussen enquête en interview op basis van je doel en onderzoeksvraag, met aandacht voor vraagtype, afnamevorm, tijd, schaal, analyse en fasering.
Begin bij je doel en onderzoeksvraag, niet bij de methode
Kies je methode op basis van doel en vraag, stelt de Universiteit van Groningen. Orange Otters ziet in internecommunicatieonderzoek vaak het omgekeerde: de vraag is nog niet scherp, maar de methode ligt al vast.
Twee praktijkvoorbeelden. Een opdrachtgever wilde zeker een vragenlijst, maar kiest na verkenning voor gesprekken. Een ander vond interviews genoeg, maar begint toch met een brede meting.
Orange Otters onderscheidt drie doelen: meten en bewijzen, begrijpen en verklaren, prioriteren en kiezen. Bij meten en bewijzen is een vragenlijst leidend: cijfers tonen een probleem aan of maken verbetering zichtbaar.
Bij begrijpen en verklaren draait het om waarom iets niet werkt en wat je eraan kunt doen. Bij prioriteren en kiezen onderbouw je keuzes. De vraag vooraf: wat wil je kunnen beslissen als het onderzoek klaar is?
Scribbr verbindt het type onderzoeksvraag aan het type onderzoek en zo aan de keuze van onderzoeksinstrumenten. Je beantwoordt de hoofdvraag; deelvragen helpen daarbij.
Deze keuzegids maakt per type onderzoeksvraag én per budget concreet of je een enquête of een interview inzet. Bepaal eerst welke beslissing het onderzoek moet ondersteunen. Kies daarna het instrument dat die beslissing het beste onderbouwt.
Splits de hoofdvraag in deelvragen. Benoem per deelvraag of je een percentage, een vergelijking of een verklaring nodig hebt. Dat stuurt zowel de methode als het budget.
Budget concreet maken kan via vier kostenfactoren: aantal respondenten, afnamevorm, doorlooptijd en analyse. Die factoren bepalen niet welk instrument past bij het vraagtype, maar wel welke route haalbaar is.
Per budget betekent hier: per beschikbare tijd voor dataverzameling en analyse. Een online enquête is de voordeligste vorm en schaalt naar veel respondenten. Een interview kost een half uur tot een uur per respondent, plus analyse.
Stappenplan voor keuze tussen enquête en interview
- Bepaal je doelMetten & bewijzen, begrijpen & verklaren, prioriteren & kiezen
- Formuleer hoofdvraag en deelvragenBepaal of je woorden of cijfers nodig hebt
- Kies op basis van vraagtypeCijfers → enquête; waarom? → interview
- Beoordeel haalbaarheid via budgetGrote aantallen → online enquête; klein bereik → interviews
- Overweeg faseringEerst verkennen (interview), dan meten (enquête) of omgekeerd
Woorden of cijfers: het fundamentele verschil
Kwalitatief onderzoek helpt gedrag, overtuigingen en motivaties beter te begrijpen; resultaten staan in woorden. Kwantitatief onderzoek drukt informatie in getallen uit. Volgens de Universiteit van Groningen verschilt ook de schaal: kwalitatieve studies bekijken een klein aantal subjecten, kwantitatieve studies een groter aantal, bijvoorbeeld bevolkingsgroepen.
Het RUG-voorbeeld van kwantitatief onderzoek: een verband in getallen tussen het gemiddeld aantal kinderen dat vrouwen in Ghana krijgen en het aantal jaren onderwijs dat zij volgden. De studiepopulatie is dan 'alle vrouwen die wonen in Ghana'.
Kwantitatieve methoden gebruik je vaak bij grote studiepopulaties waarbij de uitkomst in getallen is uit te drukken, zoals procenten. Het kwalitatieve voorbeeld: waarom sommige Nederlandse vrouwen er bewust voor kiezen kinderloos te blijven. Mogelijke uitkomst in woorden: zij denken hun werk niet te kunnen combineren met de zorg voor kinderen.
Customeyes vat het samen: kwalitatief onderzoek achterhaalt diepgaande informatie over motivaties, gedachten en verwachtingen en draait om woorden. Kwantitatief onderzoek levert cijfermatige inzichten die in hoeveelheden zijn uit te drukken.
Scribbr voegt toe dat je bij kwalitatief onderzoek niet-numerieke data verzamelt en analyseert – tekst, video of audio – om concepten, meningen of ervaringen te begrijpen. Het is de tegenhanger van kwantitatief onderzoek, waarin je numerieke data en statistische analyses gebruikt.
Praktisch: een klein aantal subjecten en waarom-vragen wijzen richting interview. Een grote populatie en percentages wijzen richting enquête.
De keuzegids vertaalt dit naar twee basisregels. Grote populatie, percentages of vergelijking tussen groepen: enquête. Klein aantal subjecten, waarom-vragen of een uitkomst in woorden: interview.
Budgettechnisch volgt hieruit: een enquête schaalt naar veel respondenten; een interview kost per respondent tijd. Digitaal enquêteren is de voordeligste vorm van dataverzameling. Persoonlijke gesprekken vragen meer tijd per deelnemer.
Budgetregel: grote populatie en weinig tijd per respondent wijzen naar de enquête. Klein aantal subjecten en tijd per gesprek wijzen naar het interview. Reken bij beide de analyse mee.
Enquête: breed meten, vergelijken en prioriteren
Volgens Scribbr is een enquête een vragenlijst die je online of offline afneemt bij meerdere personen om data te verzamelen over je onderzoeksonderwerp. Meestal gebruik je de methode voor kwantitatief onderzoek, maar ook kwalitatief of mixed methods onderzoek kan ermee werken.
De RUG noemt enquêteren een goede manier om een studiepopulatie te beschrijven die te groot is om direct te observeren. Je benadert dan een deel van die populatie dat representatief is voor het geheel: de steekproef.
Customeyes beschrijft de meting: vragenlijsten zijn gestandaardiseerd, de volgorde van vragen ligt vast, net als de antwoordmogelijkheden. Respondenten kiezen bijvoorbeeld uit een 5-puntsschaal van 'helemaal mee eens' tot 'helemaal mee oneens' en vullen de lijst zelf in op de computer.
De resultaten zijn cijfermatig en kwantificeerbaar. Voorbeelden van vragen: hoeveel procent van onze klanten is zeer tevreden over onze dienstverlening, en welk percentage overweegt over te stappen naar een concurrent?
Die cijfers ondersteunen drie dingen. Een nulmeting: Orange Otters noemt als voorbeeld dat je na een jaar laat zien of de tevredenheid over interne communicatie is gestegen, of aantoont dat een bepaald percentage van de medewerkers informatie mist.
Vergelijking tussen groepen: in hetzelfde voorbeeld wordt het intranet door docenten gewaardeerd met een 6,6 tegen 4,8 bij managers en teamleiders. En onderbouwing richting directie, ondernemingsraad of team.
De RUG wijst erop dat een enquête normaal gesproken begint met een introductietekst. Daarin vertel je onder meer wie je bent en waarom je het onderzoek uitvoert.
Voor de keuzegids is dit het enquêtespoor: breed meten, vergelijken en prioriteren. Kies dit spoor als je een nulmeting, percentages of groepsverschillen nodig hebt.
Budget: online afname is voor enquêtes de voordeligste route en schaalt naar veel respondenten. Reken wel de analyse mee; gesloten antwoorden lenen zich voor statistische analyse.
Budgetroute enquête: online afname, veel respondenten, weinig tijd per respondent. Dit is de voordeligste route naar percentages en groepsvergelijkingen. Gesloten antwoorden lenen zich voor statistische analyse.
Top 5 redenen om voor een enquête of interview te kiezen
- Enquête: breed meten en vergelijkenGoed voor nulmetingen, percentages en groepsverschillen
- Enquête: schaalbaar en kostenefficiëntOnline afname schaalt naar grote aantallen zonder extra tijd per respondent
- Interview: diepe inzichten bij waarom-vragenIdeaal voor oorzaken, motivaties en onbekende doelgroepen
- Interview: flexibiliteit in gespreksverloopSemi-gestructureerde vorm toelaat verdere vragen en onverwachte input
- Combineren: eerst verkennen, dan metenInterviews leveren ideeën voor gerichte enquêtes; enquêtes geven richting voor diepte-interviews
Interview: doorvragen waar cijfers tekortschieten
Een kwalitatief interview is volgens Customeyes een diepte-interview of groepsgesprek dat draait om waarom-vragen, bijvoorbeeld: waarom vinden klanten onze dienstverlening onvoldoende? De gespreksonderwerpen liggen meestal vast, maar formulering en volgorde verschillen per gesprek; de onderzoeker vraagt door als een respondent veel te vertellen heeft.
Een interview duurt meestal een half uur tot een uur en kan face-to-face of telefonisch plaatsvinden. Na afloop analyseer je de interviews, meestal met een data-analyseprogramma.
SurveyMonkey onderscheidt naar afnamevorm: face-to-face, telefonisch of schriftelijk, waarbij het schriftelijke interview doorgaans enquête heet. Daarbinnen bestaan drie interviewvormen, met verschillende gevolgen voor de analyse.
Het gestructureerde (gestandaardiseerde) interview is vooraf opgesteld: vragen en volgorde staan vast en de interviewer wijkt daar niet van af. Alle respondenten worden hetzelfde bevraagd, wat de betrouwbaarheid vergroot.
Bij een gesloten vorm met meerkeuzeantwoorden is een goede statistische analyse mogelijk. Het nadeel: geen ruimte voor spontaniteit of verdere uitleg door de respondent.
Het semi-gestructureerde interview, ook diepte-interview of kwalitatief interview, heeft wel een schema met vragen, maar de interviewer mag afwijken of extra vragen stellen. Zo verzamel je aanvullende, verhelderende informatie of verken je een gerelateerd onderwerp waaraan je vooraf niet dacht. Deze vorm wordt vooral bij kwalitatief onderzoek ingezet.
Het ongestructureerde interview, ook intensief interview, gebruikt geen vaste vragen – hooguit een lijst met onderwerpen die de interviewer wil aanstippen. De stijl is informeel, wat deze vorm volgens SurveyMonkey bij uitstek geschikt maakt om zo veel mogelijk input te krijgen van een (deels) onbekende doelgroep.
Belangrijk voor de keuze: in een verkennend stadium kun je volgens SurveyMonkey beter een semi-gestructureerd of ongestructureerd interview nemen. Een gestructureerd interview past daar minder goed.
Voor de keuzegids is dit het interviewspoor: doorvragen waar cijfers tekortschieten. Kies dit spoor bij waarom-vragen, een (deels) onbekende doelgroep of een verkennend stadium. Een persoonlijk gesprek kost per respondent meer tijd dan een webenquête.
Budget: voor interviews is tijd per respondent de kern. Bij een half uur tot een uur per gesprek loopt de totale tijd op met elke respondent.
Budgetroute interview: een klein aantal gesprekken en tijd per respondent. Twintig face-to-face interviews van een half uur tot een uur vragen 10 tot 20 uur gesprekstijd, exclusief analyse.
Van vraagtype naar methode: beschrijven, vergelijken, verklaren, toetsen
Scribbr koppelt onderzoeksvragen aan typen onderzoek. Een beschrijvende vraag ('wat zijn de kenmerken?', 'hoe ziet het eruit?') hoort bij beschrijvend onderzoek, inventarisatieonderzoek en observatieonderzoek; zo'n vraag leent zich voor een enquête als je veel respondenten wilt bereiken.
Een vergelijkende vraag ('wat zijn de verschillen?', 'op welke punten lijken ze op elkaar?') hoort bij vergelijkend en longitudinaal onderzoek. Gestandaardiseerde antwoordmogelijkheden maken vergelijking tussen groepen mogelijk.
Een evaluerende of normatieve vraag ('hoe goed werkt het?', 'wat zijn voordelen of nadelen?') hoort bij relationeel en inventarisatieonderzoek. Zo'n vraag vraagt om een oordeel dat je met een schaal of cijfer vastlegt.
Verklarende en explorerende vragen ('waar is dit een gevolg van?', 'hoe komt dat?', 'wat zijn de oorzaken?') horen bij longitudinaal, retrospectief, exploratief en experimenteel onderzoek. Hier past het interview, omdat je redenen en mechanismen zoekt.
Scribbr geeft als kwalitatieve voorbeeldvragen: op welke manier beïnvloeden sociale media het zelfbeeld van tieners, en welke factoren beïnvloeden het personeelsverloop bij grote organisaties. De RUG noemt in dezelfde lijn de vraag waarom sommige Nederlandse vrouwen bewust kinderloos blijven; het antwoord luidt in woorden, niet in percentages.
Toetsende vragen ('is X sneller dan G in situatie Y?', 'welk effect heeft … op …?') horen bij toetsend onderzoek. Ze vragen om een opzet waarin je effecten kunt meten.
In de internecommunicatiepraktijk loopt dit door elkaar. Orange Otters onderscheidt meet-en-bewijs-vragen (vragenlijst leidend, met nulmeting en percentages), begrijp-en-verklaar-vragen (waarom werkt iets niet, en wat kun je eraan doen) en prioriteringsvragen.
Eén hoofdvraag kan beide kanten hebben: wil je weten hoe je de interne communicatie kunt verbeteren, dan vraagt dat enerzijds om een brede meting van waar het misgaat en anderzijds om gesprekken over waarom het misgaat. Splits zo'n hoofdvraag in deelvragen en bepaal per deelvraag of je woorden of cijfers nodig hebt.
De keuzegids per vraagtype op een rij. Beschrijvende vraag bij veel respondenten: enquête. Vergelijkende vraag tussen groepen: enquête met gestandaardiseerde antwoordmogelijkheden. Evaluerende of normatieve vraag met een oordeel op schaal of cijfer: enquête. Verklarende of explorerende vraag naar oorzaken en mechanismen: interview.
Toetsende vraag: kies een opzet waarin je effecten kunt meten. Een enquête met gesloten vragen of een gestructureerd interview met gesloten meerkeuzeantwoorden maakt statistische analyse mogelijk.
Gemengde hoofdvraag: splits in deelvragen. Kies per deelvraag enquête of interview. Zo voorkom je dat één instrument een vraag moet beantwoorden waarvoor het niet past.
Deze keuzegids koppelt elk vraagtype aan een instrument. Budget verandert die koppeling niet, maar bepaalt de route: enquête bij grote aantallen, interview bij een klein aantal gesprekken.
Per vraagtype én budget: beschrijvend, vergelijkend of evaluerend met veel respondenten en weinig tijd per respondent vraagt om een online enquête. Verklarend of explorerend met een klein bereik en tijd per gesprek vraagt om interviews. Toetsend vraagt om een opzet waarin effecten meetbaar zijn.
Enquête vs. Interview: keuze op basis van vraagtype en budget
- Vraagtype
- Beschrijvend, vergelijkend of evaluerend (met cijfers)
- Methode
- Enquête
- Doelgroep
- Grote populatie, representatieve steekproef
- Analyse
- Statistisch (gesloten antwoorden)
- Budget & tijd
- Online afname, veel respondenten, weinig tijd per respondent
- Vraagtype
- Verklarend of explorerend (waarom?)
- Methode
- Interview
- Doelgroep
- Klein aantal, (deels) onbekende doelgroep
- Analyse
- Kwalitatief (tekst, audio, video)
- Budget & tijd
- Klein aantal gesprekken, meer tijd per respondent
Budget, tijd en schaal: wat is haalbaar?
De belangrijkste kostenfactoren zijn het aantal respondenten, de afnamevorm, de doorlooptijd en de analyse. Digitaal enquêteren is volgens SurveyMonkey de voordeligste vorm van dataverzameling, en schaalt naar grote aantallen.
De RUG plaatst kwantitatief onderzoek bij grote studiepopulaties, waarbij je via een representatieve steekproef uitspraken doet over een populatie die te groot is om direct te observeren. Mondelinge gesprekken vragen meer tijd per deelnemer. Ter illustratie: Customeyes beschrijft kwalitatief onderzoek als het face-to-face interviewen van bijvoorbeeld twintig klanten, tegenover enquêtes onder een grote groep klanten.
De analyse is een aparte kostenpost. Bij een gestructureerd interview met gesloten, meerkeuzevragen is een statistische analyse van de antwoorden mogelijk; kwalitatieve gespreksdata worden na afloop apart geanalyseerd (Customeyes).
Een werkbare beslislogica zonder vaste prijzen. (1) Kun je je beslissing nemen met een percentage of een vergelijking tussen groepen, en is de populatie te groot om te observeren? Dan is een webenquête de goedkoopste route naar bruikbare uitkomsten. (2) Moet je weten waarom iets gebeurt, en is de doelgroep (deels) onbekend of het onderwerp nog onontgonnen terrein? Dan koop je met interviews tijd per respondent die je in een enquête niet terugkrijgt.
(3) Is het aantal respondenten dat je redelijkerwijs kunt bereiken klein? Dan levert een enquête geen betrouwbare percentages op; een kleiner aantal diepte-interviews past dan beter. (4) Is er budget voor beide? Dan kun je de vraag eerst verkennen en daarna meten, of omgekeerd.
Budget in tijd: twintig face-to-face interviews van een half uur tot een uur vragen 10 tot 20 uur gesprekstijd, exclusief analyse. Een online enquête schaalt naar grote aantallen zonder per respondent gesprekstijd. Zo maakt de gids per budget concreet welk instrument past.
Budgetroute in tijd: kies bij grote aantallen en weinig tijd per respondent de online enquête. Kies bij een klein aantal gesprekken en tijd per respondent het interview. Reken de analyse apart mee.
Twee fasen betekenen twee keer dataverzameling en twee keer analyse. Reken die dubbele inzet mee in tijd en analyse.
Budget en uitvoerbaarheid: kostenfactoren in overzicht
- Aantal respondenten
- Hoge schaal bij enquête, beperkt bij interviews
- Afnamevorm
- Online is voordeligste route voor enquêtes
- Analyse
- Statistisch bij gesloten vragen, aparte aanpak bij kwalitatief
Combineren en faseren: eerst verkennen, dan meten (of omgekeerd)
Kwalitatief en kwantitatief sluiten elkaar niet uit. Volgens SurveyMonkey kan kwalitatief onderzoek apart of samen met kwantitatieve methoden worden uitgevoerd; het vult cijfers aan met inzichten die gedetailleerder zijn dan cijfers bieden. De RUG noemt naast enquêtes en interviews ook observatie en experimenteel onderzoek als manieren om gegevens te verzamelen.
Er zijn twee faseringen, elk met een eigen reden. Eerst interviews, dan een enquête: de verkenningsfase levert onderwerpen, formuleringen en hypotheses op waarmee je een gestandaardiseerde vragenlijst bouwt.
Eerst meten, dan interviews: een brede meting levert een nulmeting en verschillen tussen groepen op – bijvoorbeeld een percentage medewerkers dat informatie mist. Daarna verklaren diepte-interviews waarom die cijfers er zo uitzien.
Bepaal de fasering per deelvraag. Zet in je opzet welke uitkomst welke vraag beantwoordt en welk instrument daarvoor nodig is.
De keuzegids koppelt fasering aan budget. Eerst interviews, dan enquête: verkenning vooraf betaalt zich uit in een gerichte vragenlijst. Eerst enquête, dan interviews: een brede meting levert cijfers die je daarna met diepte-interviews verklaart.
Budget: twee fasen betekenen twee keer dataverzameling en twee keer analyse. Reken die dubbele inzet mee in tijd en analyse.
Beslischecklist en veelgemaakte fouten
Loop deze punten langs voordat je een methode vastlegt. Doel: meten en bewijzen, begrijpen en verklaren, of prioriteren en kiezen? Gewenste beslissing: wat moet er na het onderzoek beslist kunnen worden?
Onderzoeksvraag: welk type vraag stel je per deelvraag – beschrijvend, vergelijkend, verklarend/explorerend, evaluerend/normatief of toetsend? Doelgroep en populatie: wie wil je iets vragen en over wie doe je straks uitspraken? Steekproef: is de groep die je benadert representatief voor de gehele studiepopulatie?
Afnamevorm: online, telefonisch, face-to-face of schriftelijk? Analyse: hoe analyseer je de data – statistisch bij gesloten antwoorden, of met een aparte aanpak bij open of kwalitatieve data? En past de gekozen interviewvorm bij de fase van je onderzoek, of is het nog verkennend?
Vijf fouten die je met die checklist voorkomt. Ten eerste: de methode kiezen voordat de vraag scherp is (zie de eerste sectie).
Ten tweede: een steekproef die niet representatief is voor de populatie waarover je uitspraken wilt doen. De RUG beschrijft dat bij enquêteren een deel van de studiepopulatie wordt benaderd dat representatief is voor de gehele studiepopulatie.
Ten derde: een interviewvorm die niet past bij de fase van het onderzoek, bijvoorbeeld een gestructureerd interview wanneer je nog verkennend werkt. Ten vierde: een ontbrekende introductietekst bij de enquête, terwijl je daarin hoort te vertellen wie je bent en waarom je het onderzoek doet.
Ten vijfde: geen analyseplan. Na de dataverzameling ontdek je dan dat gesloten vragen statistisch te analyseren zijn, maar open of kwalitatieve data een aparte analyseaanpak en hulpmiddelen vragen.
De keuzegids in één afvinklijst. Vraagtype: beschrijvend, vergelijkend of evaluerend/normatief met veel respondenten wijst naar enquête; verklarend of explorerend wijst naar interview. Toetsend: kies een opzet waarin effecten meetbaar zijn.
Bereik: klein bereik maakt betrouwbare percentages onmogelijk; kies dan diepte-interviews. Analyse: gesloten antwoorden statistisch, open of kwalitatieve data apart. Budget: online enquête bij grote aantallen, interviews bij een klein aantal gesprekken.
Budgetafvinklijst: vraagtype, bereik en analyse bepalen de methode. Online enquête bij grote aantallen en weinig tijd per respondent. Interviews bij een klein aantal gesprekken en tijd per respondent. Reken analyse en een eventuele tweede fase mee.
Beslischecklist: voorkom veelgemaakte fouten
- Is het doel duidelijk: meten, begrijpen of prioriteren?Ja
- Is de onderzoeksvraag scherp en type gekoppeld aan methode?Ja
- Is de steekproef representatief voor de populatie?Ja
- Past de afnamevorm bij de fase van het onderzoek?Ja
- Heb je een analyseplan voor open en gesloten data?Ja



